Όταν οι καβγάδες γίνονται καθημερινότητα
Ένα πολύ συχνό πρόβλημα με το οποίο έρχονται τα ζευγάρια στη συμβουλευτική σχέσης είναι η μόνιμη ένταση στη σχέση και οι συνεχείς καβγάδες στο γάμο τους. Οι σύντροφοι έρχονται εξαντλημένοι και απογοητευμένοι ζητώντας από τη σύμβουλο να τους βοηθήσει. Όπως αναφέρουν, ο λόγος που οδηγεί σε συχνές συγκρούσεις είναι η έλλειψη επικοινωνίας, η αδιαφορία του ενός για τον άλλο, οι υποχρεώσεις της καθημερινότητας, οι ευθύνες, τα οικονομικά προβλήματα κλπ. Οι καβγάδες, η ένταση και οι παρεξηγήσεις δηλητηριάζουν την καθημερινότητα, αλλά και μειώνουν την ποιότητα στη σχέση.
Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσουμε να δούμε τι σημαίνει έλλειψη επικοινωνίας στο γάμο, τι είναι αυτό που οδηγεί το ζευγάρι σε σύγκρουση και πώς δεν είναι μόνο ένα θέμα ουσιαστικής επικοινωνίας, αλλά πολλά περισσότερα που παίζουν καταλυτικό ρόλο. Κράτησε στο πίσω μέρος του μυαλού σου -καθώς διαβάζεις αυτό το άρθρο- ότι ο καβγάς είναι ένας ανεστραμμένος τρόπος επικοινωνίας. Είναι πολύ συχνά ο μόνος τρόπος με τον οποίο το ζευγάρι έρχεται σε επαφή. Όχι εποικοδομητικός, αλλά παραμένει ένας τρόπος επαφής.
Γιατί τσακωνόμαστε συνέχεια; – Κύριες αιτίες συγκρούσεων στο γάμο
Θα αναλύσουμε παρακάτω τις πιο συχνές αιτίες που οδηγούν ένα ζευγάρι σε συνεχείς καβγάδες, αλλά και θα εξηγήσουμε, γιατί το πιο συχνό και ορατό σύμπτωμα είναι η έλλειψη επικοινωνίας.
Αιτία Νο 1: Προβλήματα επικοινωνίας και παρεξηγήσεις
Όταν δεν εκφράζονται ανοιχτά οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι ανάγκες, τότε δημιουργείται πρόσφορο έδαφος για παρεξηγήσεις. Πολλές φορές αυτό που συμβαίνει είναι να υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι επικοινωνίας (διάβασε παρακάτω σε αυτή την ενότητα “Διαφορετικό στυλ επικοινωνίας”), οι οποίοι δεν είναι συμβατοί και το τελικό αποτέλεσμα καταλήγει να είναι η ασυνεννοησία και οι παρεξηγήσεις. Η αποτελεσματική επικοινωνία είναι ζωτικής σημασίας – χωρίς αυτή όλα μπορούν δυνητικά να παρερμηνευτούν και να προκύψει ένταση και τσακωμός. Συχνά η αντιπαράθεση προκύπτει, όταν η μία πλευρά προσπαθεί να μιλήσει και η άλλη πλευρά αμύνεται ή δεν ακούει πραγματικά και έτσι διακόπτεται κάθε προσπάθεια διαλόγου. Παράδειγμα: ο ένας σύντροφος εκφράζει παράπονο που δεν κάνουν πράγματα μαζί και ο άλλος νιώθει επίκριση και αποσύρεται από τη συζήτηση. Μια τέτοια δυναμική καταλήγει να είναι φαύλος κύκλος, όπου ανατροφοδοτούνται συνεχώς οι συγκρούσεις.
Αιτία Νο 2: Ανικανοποίητες συναισθηματικές ανάγκες και ανασφάλεια
Οι διενέξεις αποτυπώνουν συχνά τη σχέση του ατόμου/συντρόφου με τον εαυτό του. Ένας καβγάς μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα βαθύτερων ανασφαλειών όπως π.χ. φόβος απόρριψης ή φόβος εγκατάλειψης. Για παράδειγμα αν ένας από τους δύο συντρόφους αισθάνεται μοναξιά, μπορεί να αντιδρά αμυντικά στις διαφωνίες, καθώς ο υποσυνείδητος φόβος μπορεί να είναι ότι θα προκύψει σύγκρουση και στο τέλος θα εγκαταλειφθεί. Άλλο παράδειγμα ανασφάλειας μπορεί να είναι η συναισθηματική εξάρτηση, όπου το άτομο αναζητά ασυνείδητα συνεχώς τη φροντίδα και την επιβεβαίωση ακόμη και μέσα από την πρόκληση αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων.
Αιτία Νο 3: Ανάγκη για έλεγχο και δυναμικές ισχύος/υποταγής
Η συντροφική σχέση ως σύστημα παρουσιάζει πάντα μια συγκεκριμένη δυναμική που τη χαρακτηρίζει. Ένα συχνό μοντέλο είναι το δίπολο κυριαρχία – υποταγή, όπου το πιο δυναμικό μέλος της σχέσης ασκεί και τον μεγαλύτερο έλεγχο/εξουσία στη σχέση, ενώ το πιο παθητικό μέλος ακολουθεί και συμβιβάζεται. Σε σχέσεις που διαμορφώνονται με παραδοσιακά πατριαρχικά στερεότυπα την εξουσία την έχει σχεδόν πάντα ο άντρας και η γυναίκα ακολουθεί και συντονίζεται στις αποφάσεις του. Ωστόσο σε μητριαρχικά οικογενειακά συστήματα συμβαίνει το αντίστροφο. Οι συγκρούσεις σε αυτές τις δυναμικές προκύπτουν όταν η υποταγμένη πλευρά έχει κουραστεί ή καταπιεστεί τόσο πολύ που επαναστατεί.
Σε ένα άλλο επίσης συχνό δίπολο, όπου και οι δύο σύντροφοι προσπαθούν να έχουν την κυριαρχία, οι συγκρούσεις προκύπτουν από τα συνεχή κοντραρίσματα ποιος/α θα είναι στην εξουσία της σχέσης.
Αιτία Νο 4: Διαφορετικό στυλ επικοινωνίας
Το συναντάμε, όταν ο/η ένας/μία σύντροφος μιλά και ο/η άλλος/η σωπαίνει. Πρόκειται για σύνηθες μοτίβο, όπου η μία πλευρά αναζητά τη συζήτηση γύρω από τα προβλήματα της σχέσης, ενώ η άλλη πλευρά την αποφεύγει, γιατί έχει έναν -πραγματικό ή μη πραγματικό- φόβο, ότι θα προκύψει σύγκρουση. Αυτή η δυσαρμονία απογοητεύει και τους δύο, καθώς ο ένας νιώθει ότι “μιλάει στον τοίχο” και ο άλλος ότι πιέζεται ή επικρίνεται διαρκώς. Η σιωπηλή άρνηση επικοινωνίας (stonewalling) μπορεί να πυροδοτήσει ακόμη μεγαλύτερο θυμό και αναπόφευκτα μεγαλύτερη ένταση. Το σχήμα αυτό είναι ένας φαύλος κύκλος, όπου όσο πιέζει η μία πλευρά, τόσο αποσύρεται η άλλη. Η τακτική της σιωπής είναι από τις πιο δυσλειτουργικές συμπεριφορές μέσα στη σχέση, διότι δημιουργεί συναισθηματική απόσταση και αίσθημα απόγνωσης για το μέλος που προσπαθεί να επικοινωνήσει.
Αιτία Νο 5: Ανεπίλυτες διαφορές και συνεχείς τσακωμοί για τα ίδια θέματα
Όταν ένα ζήτημα δεν έχει επιλυθεί και δεν έχει κλείσει, μένει σαν “φάντασμα στο υπόγειο” και ενεργοποιείται ξανά και ξανά δηλητηριάζοντας τη σχέση. Έτσι θέματα όπως π.χ. τα οικονομικά, οι ευθύνες του νοικοκυριού/των παιδιών, τα πεθερικά, οι προσωπικές δραστηριότητες γίνονται πεδίο μάχης ξανά και ξανά. Κάθε νέα διένεξη προσθέτει άλλο ένα στρώμα έντασης αλλά και απόγνωσης στην κρίση που ήδη περνάει το ζευγάρι. Με τον καιρό οι σύντροφοι τσακώνονται συνεχώς για τους ίδιους λόγους, επειδή πολύ απλά δεν έχουν βρει ποτέ λύση ή έναν συμβιβασμό στο αρχικό πρόβλημα. Αυτό δημιουργεί την αίσθηση ότι “μαλώνουμε συνέχεια για τα ίδια και τα ίδια”, κάτι που καταλήγει ψυχοφθόρο και τελικά καταστροφικό για τη σχέση.
Αιτία Νο 6: Προσδοκίες και μοτίβα από την οικογένεια
Όταν οι προσδοκίες για το τι περιμένει ο/η καθένας/καθεμία από τον/τη σύντροφό του/της διαφέρουν, τότε παρερμηνεύονται οι ανάγκες και προκύπτουν συγκρούσεις. Π.χ. η μία πλευρά θέλει περισσότερο κοινό χρόνο, ενώ η άλλη πλευρά χρειάζεται περισσότερο προσωπικό χρόνο. Η πλευρά που θέλει περισσότερο κοινό χρόνο εκλαμβάνει την ανάγκη του/της συντρόφου για περισσότερο ατομικό χρόνο ως έλλειψη ενδιαφέροντος και αδιαφορία.
Κάτι άλλο που συχνά διαφέρει είναι τα συμπεριφορικά μοτίβα που φέρνει ο/η κάθε σύντροφος στη σχέση και τα οποία έχουν εσωτερικευθεί από τις οικογένειες καταγωγής. Π.χ. όταν η μία πλευρά υψώνει τη φωνή, γιατί έτσι έχει μάθει να εκφράζει δυσαρέσκεια, ενώ η άλλη πλευρά το εκλαμβάνει ως έλλειψη σεβασμού, γιατί δεν το έχει βιώσει ως συμπεριφορά εντός της οικογένειας καταγωγής. Αυτού του τύπου οι ασυμβατότητες γίνονται με τον καιρό μόνιμη πηγή τριβής.
Αιτία Νο 7: Ζήλια και έλλειψη εμπιστοσύνης
Η ζήλια είναι συναίσθημα που δηλητηριάζει τη σχέση αργά και σταθερά και αποτελεί τη συχνότερη αιτία καβγάδων. Σχεδόν πάντα συσχετίζεται με χαμηλή αυτοεκτίμηση του/της συντρόφου που ζηλεύει και αδυνατεί να αισθανθεί εμπιστοσύνη. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση πηγάζει από αρνητικές πεποιθήσεις που έχει χτίσει το άτομο γύρω τον εαυτό του και που το εμποδίζουν να χτίζει υγιείς δεσμούς. Μπορείς να διαβάσεις το σχετικό άρθρο “Ζήλια και πώς επηρεάζει τις σχέσεις” όπου αναλύεται, πώς το συναίσθημα της ζήλιας επηρεάζει την ποιότητα της σχέσης.
Τσακωμοί και έλλειψη επικοινωνίας – Πώς επηρεάζουν τον γάμο
Ας δούμε αναλυτικά ποιες είναι οι επιπτώσεις των συγκρούσεων και της κακής επικοινωνίας στη συντροφική σχέση.
Απόσυρση και συναισθηματική απομόνωση
Όταν οι τσακωμοί γίνονται σε καθημερινή βάση, οι σύντροφοι αρχίζουν να αποφεύγουν τον κοινό χρόνο όλο και περισσότερο για να μην πυροδοτήσουν νέα ένταση. Όμως κάθε καβγάς που δεν επιλύεται δημιουργεί άλλο ένα ρήγμα στη σχέση. Η αποφυγή φέρνει απομάκρυνση και συναισθηματική απόσυρση. Οι σύντροφοι καταλήγουν να νιώθουν μόνοι μέσα στον γάμο τους. Σε πολλούς ανθρώπους εδώ είναι που αναδύεται ο φόβος εγκατάλειψης. Η αγάπη, το νοιάξιμο, η επιθυμία για εγγύτητα μπορεί μεν να υπάρχουν, ωστόσο χάνονται λόγω έλλειψης ουσιαστικής επικοινωνίας. Το ζευγάρι φτάνει να λειτουργεί διεκπεραιωτικά, να συζητά μόνο τα απολύτως απαραίτητα και να μην υπάρχει πια καμία αίσθηση ενότητας και ομάδας.
Επαναλαμβανόμενες παρερμηνείες και φαύλος κύκλος συγκρούσεων
Η κακή επικοινωνία οδηγεί σε παρερμηνείες, οι οποίες με τη σειρά τους φέρνουν καβγάδες και όλο αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο που επαναλαμβάνεται. Όσο λιγότερο εποικοδομητική επικοινωνία τόσο περισσότερες παρεξηγήσεις και τσακωμοί και όσο περισσότεροι τσακωμοί, τόσο πιο δύσκολη η επικοινωνία χωρίς ένταση. Το κλίμα μεταξύ των συντρόφων γίνεται όλο και πιο ηλεκτρισμένο, ενώ κυριαρχεί η αίσθηση ότι “περπατούν σε ναρκοπέδιο” έχοντας τον συνεχή φόβο ότι οποιαδήποτε κουβέντα θα πυροδοτήσει εκ νέου σύγκρουση.
Εντάσεις που επηρεάζουν όλη την οικογένεια
Όταν το ζευγάρι έχει παιδιά, οι συνεχόμενοι καβγάδες δημιουργούν περιβάλλον ανασφάλειας, φόβου, ενοχών (τα παιδιά αισθάνονται ότι φταίνε τα ίδια). Επιπλέον το συγκρουσιακό μοτίβο συμπεριφοράς γίνεται πρότυπο επικοινωνίας και για τα ίδια τα παιδιά και τις σχέσεις που δημιουργούν. Επιπλέον επειδή συνήθως τα παιδιά νιώθουν υπεύθυνα για τις εντάσεις των παιδιών, δεν ξέρουν πώς ακριβώς να συμπεριφερθούν. Άλλες φορές αποσύρονται, άλλες φορές προσπαθούν να εξομαλύνουν το κλίμα μπαίνοντας στη μέση (ή τα βάζουν στη μέση οι ίδιοι οι γονείς που μαλώνουν) – κάτι που είναι απολύτως καταστροφικό για την ψυχική ισορροπία του παιδιού. Και άλλες φορές εκδηλώνουν και τα ίδια τα παιδιά ψυχικές διαταραχές και έτσι φεύγει η προσοχή από τις διενέξεις των γονιών και κατευθύνεται στο πρόβλημα του παιδιού.
Απώλεια εγγύτητας και σεξουαλικής ζωής
Όταν η επικοινωνία είναι προβληματική, οι καβγάδες γίνονται μέρος της καθημερινότητας και το συγκρουσιακό κλίμα παγιώνεται ως μια διαρκής συνθήκη. Συνέπεια αυτού είναι οι σύντροφοι να απομακρύνονται και σωματικά. Η εγγύτητα και η διάθεση για σεξουαλική συνεύρεση μειώνονται ή και αδρανούν τελείως. Το ζευγάρι απομακρύνεται και μία νέα πραγματικότητα έρχεται να προστεθεί στο φαύλο κύκλο – αυτή της απουσίας ερωτικής ζωής. Συναισθήματα απογοήτευσης, θυμού, θλίψης προστίθενται στην ήδη τεταμένη σχέση που με τη σειρά τους μπορεί να οδηγήσουν σε νέες συγκρούσεις αλλά και σε ακόμη μεγαλύτερη απόσυρση.
Ρήξη εμπιστοσύνης και σκέψεις φυγής
Σε ένα κλίμα σαν αυτό που περιγράψαμε πιο πάνω εμφανίζονται όλο και πιο συχνά αρνητικές σκέψεις που αφορούν σε ενδεχόμενο χωρισμό. “Μήπως δεν ταιριάζουμε πια;”, “Μήπως μας τελείωσε;”, “Μήπως μόνος/η θα είμαι καλύτερα;”. Οι σύντροφοι αισθάνονται σε αδιέξοδο και προσπαθούν να βρουν στήριξη σε φιλικά ή οικογενειακά πρόσωπα ή και σε περιστασιακές -ή μη- σχέσεις εκτός γάμου. Η εμπιστοσύνη μεταξύ των συντρόφων δέχεται ένα ισχυρό πλήγμα και αναδύονται συναισθήματα θυμού, οργής αλλά και απόγνωσης. Ωστόσο οι σκέψεις γύρω από το διαζύγιο είναι τις περισσότερες φορές το αποτέλεσμα μακράς περιόδου συγκρούσεων που έμειναν χωρίς αντιμετώπιση και όχι απαραίτητα η μόνη λύση στην κρίση.
Επιπτώσεις στη σωματική υγεία
Οι αδιέξοδες συγκρούσεις, το καθημερινό κλίμα έντασης, η απόσυρση, τα πληγωμένα συναισθήματα, ο θυμός, η απόγνωση δεν επηρεάζουν μόνο τη συναισθηματική υγεία, αλλά και τη σωματική προκαλώντας χρόνιο στρες λόγω της αύξησης της κορτιζόλης (ορμόνη του στρες). Διαταραχές όπως δυσκολία στη χαλάρωση, αϋπνία, χαμηλά επίπεδα ενέργειας και συνεχή κόπωση μπορεί να εμφανίζονται όλο και πιο συχνά. Το καρδιαγγειακό και το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενούν (υπέρταση, μειωμένη άμυνα του οργανισμού). Εξίσου συχνά παρατηρούνται στομαχικές διαταραχές και αλλαγές στην όρεξη λόγω συναισθηματικής φόρτισης. Κυριαρχούν διάχυτα γενικά σωματικά συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, ημικρανίες, μυϊκή ένταση στον αυχένα, τους ώμους, την πλάτη, δερματικά προβλήματα.
Διάβασε το 2ο μέρος του άρθρου -> Πώς να βελτιώσουμε την επικοινωνία στη σχέση / στο γάμο
διάβασε επίσης
